Annesiz Yavru Kedi Bakımı
--------------------------------------------------------------------------------
Bir yavru kedinin annesinden ayrılması için ideal dönem 8 haftalık olduğu zamandır. Anne sütü yavru kedinin gelişimi için hayati önem taşıyan besinlerin yanı sıra, onu ilk haftalarda bulaşıcı hastalıklardan koruyacak olan antikorları da barındırır. Bu nedenle yavruları anneden erken ayırmak, onların pek çok sağlık sorununa karşı savunmasız kalmalarına yol açar. Fakat kimi zaman anne kedi öldüğü, hastalandığı, yavrularını reddettiği ya da bir nedenle onlardan ayrıldığı için yavruların bakımını üstlenmeniz gerekebilir. Böyle bir durumla karşı karşıya kaldığınızda neler yapmalısınız?
Eğer yavru kedi 4 haftalıktan büyükse bakımı nispeten daha kolaydır. Daha küçük yavrular için mutlaka öncelikle bir süt anne bulmaya çalışmalısınız. Yaşadığınız yerdeki veteriner kliniklerine, barınaklara, tanıdığınız kedi seven insanlara haber bırakın. Pek çok anne kedi, kendisinin olmayan yavruları da kabul edecektir.
Eğer bir süt anne bulamıyorsanız, anne kedinin yerini siz dolduracaksınız demektir. Her ne kadar gerçek bir annenin yerini tutmak imkansız olsa da, iyi bir bakımla yavruya hayatta kalma şansını vermek sizin elinizdedir.
ISINMA
Annesiz bir yavru kediyi bulduğunuz anda yapmanız gereken ilk şey, onu üşümekten kurtarmaktır. Yavru kediler yaklaşık 5 haftalık oluncaya dek kendi vücut ısılarını korumaktan acizdirler. Bu nedenle onu hemen giysilerinizin içine, sizin vücut ısınızı alabileceği bir şekilde koyun ve imkanınız varsa en yakın veteriner kliniğine götürün. Anneden ayrı kaldığı zaman boyunca meydana gelen olumsuzlukları ancak bir veteriner hekim anlayabileceği ve doğru şekilde müdahale edebileceği için, kedi bakımında ne kadar deneyimli olursanız olun bu adımı atlamayın.
Eve döndüğünüzde yavru için evin sakin, hava akımı olmayan bir köşesinde bir yer hazırlayın. Orta büyüklükte bir karton kutunun içine birkaç kat temiz kumaş serin. Naylon, muşamba gibi malzemeler kullanmaktan kaçının. Evinizde varsa bir sıcak su torbası, yoksa bir su şişesinin içine kaynar olmayan sıcak su doldurarak ve şişeyi havluya sararak kutunun içine koyun. Yavruyu havluya sardığınız bu şişenin yanına yerleştirin. Şişenin ağzının kesinlikle su sızdırmamasına ve yavrunun sıcak şişeye doğrudan temas etmemesine özen gösterin. Şişedeki suyu sık sık kontrol edin ve soğudukça yeniden sıcak suyla doldurun. Kutunun altına ya da içine asla elektrikli battaniye gibi ısıtıcılar koymayın.
BESLENME
Yavru henüz kendi kendine yiyemeyecek kadar küçükse, beslenmesi için biberon (petshoplarda ve veteriner kliniklerinde satılan yavru kedi biberonları ya da eczaneden alabileceğiniz en küçük boy biberon) ve veterinerinizden ya da petshoptan alacağınız anne sütünün yerine geçen bir ürün kullanın. Eğer yaşadığınız yerde bunları bulamıyorsanız eczanelerde satılan, yeni doğan bebekler için üretilmiş TAURİNLİ ve LAKTOZU AZALTILMIŞ bir mamayı en küçük boy bebek biberonuyla verebilirsiniz.
Mamayı küçük miktarlar halinde bir seferlik hazırlayın ve artan kısmını yeniden kullanmayın, atın. Mama ne sıcak ne de soğuk olmalı, oda sıcaklığında olmalıdır. Yavru her 3-4 saatte bir beslenmelidir. Eğer insanlar için yapılmış bir biberon kullanıyorsanız, biberonun memesinin üst kısmına küçük bir delik açın; böylelikle hazırladığınız mama rahatça biberonun ağzından geçecektir.
Yavruyu beslemek için kucağınıza bir havlu serin ve yavruyu bu havlunun üzerine karınüstü duracak şekilde koyun. Sırtüstü ya da yan yatırmayın; ensesinden tutarak havaya ya da arka ayakları üzerinde kaldırmayın çünkü bu pozisyonlardayken mamanın nefes borusuna, akciğerlerine kaçması ve yavrunun boğulması tehlikesi vardır. Biberonu ağzına yaklaştırdığınızda kokuyu alıp kendiliğinden memeye yapışmıyorsa parmağınızı hafifçe ön dişleri arasına sokarak, kesinlikle zorlamadan ağzını açın ve biberonun ucunu ağzına yerleştirin. Bunu yaptığınızda emmeye başlamalıdır. Eğer yavru emmiyorsa zorla içirmeye çalışmayın, derhal veterinerinize başvurun. Biberonu yere 45 derece açı yapacak şekilde tutun; bu sayede yavru emerken hava kabarcıkları oluşmaz ve hava yutmaz. İstediği kadar emmesine izin verin, bıraktığında daha fazla emmesi için onu zorlamayın. Karnı doyduğunda göbeği hafifçe şişkin yuvarlak bir şekil alacak ve emmeyi bırakacaktır. Yavruyu omzunuza yaslanacak şekilde tutarak çok hafif bir şekilde sırtına parmağınızla vurarak gazını çıkarmasını sağlayın.
TUVALET
Anne kedi yavrularını emzirdikten sonra onların karnını ve genital bölgelerini yalayarak tuvaletlerini yaptırır. Siz de her beslenmeden sonra aynı işlemi yapmalısınız. Bu işlem için yavruyu bir kağıt havlu üzerine sırtüstü kucağınıza yatırın. Ilık suyla hafifçe ıslatılmış bir pamukla karnından aşağıya doğru bastırmadan, yumuşak hareketlerle masaj yapın. Yavru tuvaletini yaptığında yine hafifçe ıslatılmış bir pamukla temizleyin ve güzelce kurulayın. Eğer yavruda ishal ya da kabızlık oluştuysa hiç vakit kaybetmeden veterinerinize başvurun.
PİRELER
Annesiz bir yavru kediyi en kısa zamanda bir veterinere götürmenin bir başka önemi de, yavruyu bir an önce pirelerden arındırmak gerekliliğidir. Pireler bir yavru kedi için son derece tehlikeli olan kansızlığa yol açmalarının yanı sıra, yine hayati tehlike anlamına gelen iç parazitleri de taşırlar. Veteriner hekiminize danışmadan yavruya HİÇBİR dış parazit ilacı uygulamayın. Yanlış ürünü kullanmanız, ya da doğru ürünü yanlış doz veya şekilde kullanmanız yavrunun zehirlenmesine yol açabilir.
GELİŞİM EVRELERİ
Yavru kediler birinci haftanın sonunda doğum ağırlığının iki katına ulaşırlar. Doğduklarında kapalı olan gözleri 8-12. günde açılır. Başlangıçta mavi olan gözleri iki hafta sonra renk değiştirmeye başlayacak, esas göz rengi 3. ayda belli olacaktır. İki haftalık olduklarında yapışık olan kulakları açılır ve seslere tepki vermeye başlarlar. Üç haftalık olduklarında yürüme girişimleri başlayacak, 4 haftalık olduklarındaysa süt dişleri çıkmaya ve oyun oynamaya başlayacaklardır. Sağlıklı bir yavru kedi iştahlıdır, uyuduğu saatler dışında hareketlidir ve düzenli olarak tuvaletini yapar. Yavru kedinizin iştahında, hareketliliğinde olağan dışı bir durum gözlemlediğinizde (gözlerde çapaklanma, göz veya burunda akıntı, ishal ya da kabızlık, karnın içeri çökük durması, derisini tutup bıraktığınızda hemen eski haline gelmemesi, halsizlik, soluk alıp vermede güçlük gibi) vakit kaybetmeksizin veterinerinize başvurun.
YARI KATI GIDAYA GEÇİŞ
Yavru 4 haftayı doldurduğunda biberonla beslemenin yanı sıra sulandırılmış konserve yavru kedi mamasını ya da veterinerinizin tavsiyesiyle evde hazırlayacağınız bir mamayı ona verebilirsiniz. Başlangıçta biberonla beslemeye düzenli olarak devam edin fakat gün içinde ona ılık suyla karıştırdığınız mamayı da bir tabakta verin. Mamayla ilgilenmiyorsa zorlamayın. Yavru mamayı yemeye başladığında gitgide biberon öğünlerini azaltın ve bunun yerine mamasını verin. Bu dönemde yavrunun dışkısını dikkatle gözlemleyin. İshal ya da kabızlık şekillenmesi durumunda vakit kaybetmeden veterinerinize başvurun. 5. haftadan itibaren mamadaki su miktarını azaltarak doğrudan konserve mamayı vermeye başlayabilirsiniz. Konserve mamanın yanı sıra ılık yoğurt, haşlanmış ve kemikleri ayıklanmış, küçük parçalar halinde doğranmış ya da blenderdan geçirilmiş et, tuzsuz lor peyniri, haftada bir kez haşlanmış yumurta sarısı gibi gıdalar da verebilirsiniz.
TUVALET EĞİTİMİ
bkz. Tuvalet Eğitimi ve Sık Karşılaşılan Sorunlar (Altta)
AŞI VE PARAZİT UYGULAMALARI
Yavru kedinin iç ve dış parazit uygulamaları için 3. haftadan itibaren veteriniz en uygun programı belirleyecektir. Genellikle parazit uygulamasını takiben bulaşıcı hastalıklara karşı koruyucu aşı programına geçilir. Kedinizin sağlıklı bir hayat sürebilmesi aşılarını düzenli olarak yaptırmalısınız.
Site içeriğinde yer alan çeviri, derleme ve yazılar bilgi verme amaçlı olup, sağlık sorunlarına yönelik hiçbir tedavi yöntemi, ilaç ve benzeri uygulama salık vermemektedir. Kedinizin sağlığıyla ilgili her türlü konuda uzman bir veteriner hekimin görüşü alınarak hareket edilmelidir.
TUVALET EĞİTİMİ VE SIK KARŞILAŞILAN SORUNLAR
Evimize bir kedi almayı düşünürken aklımızda oluşan soru işaretlerinden biri de, kedimize tuvalet eğitimini nasıl vereceğimiz konusudur. Pek çok kedi, kum kabına bir kez götürüldüğünde mesajı alır ve tuvaletini kendiliğinden kumuna yapmaya başlar. Fakat annesinden erken ayrılmış, bir pet shop kafesinde büyümüş veya başka nedenlerle tuvalet alışkanlığı edinmemiş bir kediden her şeyi bir anda öğrenip uygulamasını beklemek hata olur. Unutmayın, eviniz onun için hiç tanımadığı yepyeni bir ortamdır ve neyin nerede olduğunu, kendisinden nerede ne yapmasını beklediğinizi anlaması için zamana ihtiyacı vardır.
Kedinizin kolaylıkla ulaşabileceği fakat fazla ayak altında olmayan sakin bir yere kum kabını koyun. Kum kabı, kedinizin mama ve su kaplarının bulunduğu yerden uzak olmalıdır. Kabın içine yaklaşık dört parmak kalınlığında kum doldurun. Kum kabının kedinin rahatlıkla hareket edebileceği genişlikte olmasına (en az 30cm X 30 cm), kenarlarının fazla yüksek olmamasına dikkat edin.
Yavru kediler yemek yedikten kısa bir süre sonra tuvalete gitme ihtiyacı duyarlar. İlk seferinde onu kum kabına siz götürebilirsiniz fakat kabın yerini öğrenmesi için onu her seferinde kucağınıza alıp taşımak yerine bir iple ya da oyuncakla oynatarak kum kabına kadar kendiliğinden gidip gelmesini sağlayın. Kediler kafalarında yaşadıkları yerin bir haritasını oluştururlar ve bunu yaparken görüntüler kadar kokulardan da yardım alırlar. Tuvaletini yaptıktan sonra kumunun tamamını hemen temizlemek yerine, alışkanlığı tam olarak kazanıncaya dek az miktarda kirli kumu kabında bırakırsanız, koku da doğru yeri bulmakta ona yardımcı olacaktır. Yalnız kedilerin temizliklerine düşkün canlılar olduklarını ve burunlarının son derece hassas olduğunu da unutmayın; yani çok az miktarda kirli kum, mesajı alması için yeterli olacaktır. Kabını hiç temizlemeden olduğu gibi bırakırsanız, ıslak ve kirli kumla uğraşmak yerine kendine kum kabı dışında temiz bir nokta seçmeyi tercih edebilir.
İdeal olan kedinizin kumunu her gün bir kürekle temizlemek, en az haftada bir kez de tüm kum kabını boşaltıp çamaşır suyu vb. maddelerle dezenfekte etmektir. Topaklaşan ve kokuyu emen kaliteli bir kum kullanırsanız, tuvaletini yaptıktan sonra yalnızca kirlenen kısımları kolaylıkla ayırıp atabilirsiniz. Çok mecbur kalmadıkça kum kabının yerini değiştirmeyin. Eğer değiştirmeniz gerekiyorsa bunu her gün birkaç santim hareket ettirerek kademeli olarak yapın.
Kafası Karışmış Bir Kedi
Kediniz eğer kum kabını doğru şekilde kullanmayı öğrenemedi ve evin farklı yerlerine tuvaletini yaptıysa hemen telaşa kapılmayın. Öncelikle, yanlış yere tuvaletini yaptığında asla yüksek sesle azarlamak, poposuna vurmak vb. ceza yöntemlerine başvurmayın. Bu sadece korkmasına ve daha fazla kafasının karışmasına neden olur. Yaygın kanının aksine onu tuvaletini yaptığı yere götürüp azarlamak işe yaramaz. Tam tersine, tuvaletini yapmanın kötü bir şey olduğunu sanarak azarlanma korkusuyla bu kez sizin kolaylıkla göremeyeceğiniz gizli yerlere, örneğin dolap içlerine, yatak altlarına, kapı arkalarına tuvaletini yapmaya başlayabilir.
İlk iş olarak kedinizin tuvaletini yaptığı yeri amonyaksız bir maddeyle iyice temizleyin. Amonyak kokusu kedinize o noktaya başka kedilerin tuvaletini yaptığı izlenimi verir ve bu kokuyu aldığı yerlere tekrar tekrar tuvaletini yapabilir. İyice temizlenmemiş bir noktada ise kendi tuvaletinin kokusunu alacağı için aynı yere tekrar yapabilir. Kediniz eğer idrarını yaptıysa bir parça kağıt mendili idrarla ıslatarak kum kabına koyun. Eğer dışkısını yaptıysa dışkısından bir miktar alarak bunu da kumuna koyabilirsiniz. Bu, kum kabının ne işe yaradığını ona hatırlatmak açısından faydalı olacaktır.
Gün içinde onu sık sık kum kabına götürün ve onu sıkmadan, azarlamadan patileriyle kazma hareketini yaptırın. Eğer geniş ya da çok katlı bir evde yaşıyorsanız, başlangıçta kedinin kolaylıkla göreceği yerlere birkaç kum kabı koymak da işe yarayabilir. Eğer ısrarla aynı noktaya tuvaletini yapıyorsa, bu noktayı iyice temizleyip dezenfekte ettikten sonra kedinize bu noktada mama verin ve mama kabını orada bırakın. Bir kedi çok zor durumda kalmadıkça asla yemek yediği yere tuvaletini yapmaz.
Kedinizin tuvaletini yanlış yere yapmasının nedeni kafasının karışması olabilir, ancak kum kabının bulunduğu yerde ya da kumuyla ilgili onu rahatsız eden bir durum da olabilir. Kum kabı evin sakin, güvenli bir yerinde mi? Evde başka kediler varsa, kabını kullanırken onu rahatsız ediyorlar mı? (Çocuklar da kediniz kumuna girdiğinde onu rahatsız ediyor olabilirler.) Kumunu düzenli olarak temizliyor musunuz? Kum kabının yerini değiştirdiniz mi? Kabın etrafına kedinizi ürkütebilecek yeni bir eşya vb. kondu mu? Örneğin çamaşır makinesinin yakınında duruyorsa, çamaşır makinesi çalıştırıldığında gürültüsünden ürkmüş olabilir.
Alışkanlık Değişimi
Kum kabını hatasız olarak kullanan kediniz birdenbire başka yerlere tuvaletini yapmaya başladıysa, öncelikle bir sağlık sorunu olup olmadığını araştırın. Kısırlaştırılmamış kediler, kızgınlık döneminde koku bırakmak amacıyla evin farklı yerlerine kokulu bir sıvı püskürtebilir ya da tuvaletlerini yapabilirler. Eğer kediniz kısırlaştırılmışsa, tuvalet alışkanlığının değişmesinin nedeni bir sağlık sorunu olabilir. Kedinizin bağırsak paraziti olmadığından, ishal ya da kabızlık gibi bir sorunu olmadığından emin olmalısınız. Ayrıca idrar yollarıyla ilgili bir sorunu olup olmadığını da öğrenmelisiniz. İdrar yolları enfeksiyonu geçiren ya da idrar yollarında kum, taş dediğimiz kristaller oluşan kediler idrar yapmakta güçlük çektikleri, ağrı ve sancı duydukları için evin farklı yerlerine idrar yapmaya başlarlar. Kedinizin böyle bir sorunu olup olmadığını öğrenmenin tek yolu, kedinizi bir veterinere götürerek muayene ettirmek ve gerekli idrar-dışkı tahlillerini yaptırmaktır.
Veterineriniz kedinizin fiziksel bir sorunu olmadığını söylediyse, sorunun psikolojik kaynaklı olduğu düşünülebilir. Son günlerde ev hayatınızda önemli bir değişiklik oldu mu? Eve yeni bir kişi ya da evcil hayvan geldi mi? Evdeki eşyaların (bu arada kum kabının) yeri değişti mi? Kediler alışkanlıklarına bağlıdırlar ve değişimden hoşlanmazlar. Bu nedenle hoşlarına gitmeyen bir durum olduğunda bunu protesto etmek için evin farklı yerlerine tuvaletlerini yapabilirler. (Örneğin kıskandıkları ya da kızdıkları bir kişinin yatağına ya da eşyalarına.) Sorunu çözmek için ona her zamankinden daha çok ilgi göstermek, onunla daha çok vakit geçirmek, onu sevdiğinizi belli etmek faydalı olabilir. Yanlış yere tuvaletini yaptığında onu azarlamak, cezalandırmak gibi yöntemlere asla başvurmayın. Tuvaletini yaptığı yerleri ve eşyaları iyice temizleyin. Kum kabını kullandığında hemen ardından ona sevdiği bir yiyeceği vererek ödüllendirmek de işe yarayabilir.
Kedinizin tuvalet alışkanlığının aniden değişmesinin psikolojik bir nedenden kaynaklandığı sonucuna varmadan önce muhakkak bir sağlık sorunu olup olmadığını öğrenmek için veterinerinize danışın. Unutmayın, bu davranış değişikliği yaşamsal tehlike içeren bir hastalığın belirtisi de olabilir. Kediler yaradılış itibarıyla temizliklerine son derece düşkün canlılardır ve kum kabını kullanmayı öğrenmiş hiçbir kedi nedensiz yere kum kabının dışındaki yerlere tuvaletini yapmaz.
---------------------------------------------- Petarkadaş Yöneticisi www.petarkadas.com/hakkinda sayfasında kurallar ve yöneticiler hakkında bilgi bulabilirsiniz. ---------------------------------------------- Sayfası
(124) |